Nowy Ogólnopolski Program Profilaktyki Raka Płuca. To szansa na wczesne wykrycie choroby!
Rak płuca jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym w Polsce i zarazem główną przyczyną zgonów z powodów onkologicznych. Przez długi czas rozwija się „w ukryciu”, nie dając wyraźnych objawów. Gdy te się pojawiają, choroba często jest już w zaawansowanym stadium. Szansą na zmianę tych statystyk jest profilaktyka i wczesne wykrywanie zmian. Temu służy nowy Ogólnopolski Program Profilaktyki Raka Płuca, który ruszył w październiku 2026 roku.
Program jest w pełni finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). W jego ramach osoby z grup ryzyka mogą bezpłatnie i bez skierowania wykonać niskodawkową tomografię komputerową (NDTK) klatki piersiowej. To szybkie, bezpieczne i bezbolesne badanie, które pozwala wykryć nowotwór na etapie, kiedy jest on w pełni uleczalny.
Kto jest w grupie ryzyka?
Choroba dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Głównym i najbardziej znanym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu (oraz bierne palenie). Zagrożenie niosą także: długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia środowiska, szkodliwe pyły i substancje toksyczne w miejscu pracy oraz predyspozycje genetyczne.
Program profilaktyczny skierowany jest do osób w wieku 50–74 lata, które spełniają określone kryteria dotyczące historii palenia papierosów oraz innych czynników ryzyka.
Kto może skorzystać z bezpłatnych badań?
Z programu profilaktycznego mogą skorzystać osoby spełniające poniższe warunki wiekowe i zdrowotne:
1. Osoby w wieku 55–74 lata, które:
-
aktywnie palą papierosy lub paliły je w przeszłości i mają za sobą co najmniej 20 paczkolat (oznacza to np. palenie 1 paczki dziennie przez 20 lat lub 2 paczek dziennie przez 10 lat),
-
ORAZ od momentu rzucenia nałogu nie minęło więcej niż 15 lat.
2. Osoby w wieku 50–74 lata, które:
-
aktywnie palą lub paliły papierosy (minimum 20 paczkolat, okres od rzucenia nie dłuższy niż 15 lat),
-
ORAZ u których występuje co najmniej jeden z dodatkowych czynników ryzyka:
-
zdiagnozowana przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
-
narażenie zawodowe (przez co najmniej 2 lata) na substancje szkodliwe, takie jak: krzemionka, beryl, nikiel, chrom, kadm, azbest, związki arsenu, spaliny silników diesla, dym ze spalania węgla kamiennego czy sadza,
-
ekspozycja na radon,
-
przebyta w przeszłości choroba nowotworowa (np. chłoniak, rak głowy i szyi, pęcherza, nerki, przełyku),
-
zdiagnozowany rak płuca u krewnego pierwszego stopnia (rodzica, rodzeństwa lub dziecka).
-
Kto NIE może wziąć udziału w programie?
Z badania w ramach tego konkretnego programu profilaktycznego wykluczone są osoby:
-
u których w ciągu ostatnich 12 miesięcy wykonano „klasyczną” tomografię komputerową (TK) klatki piersiowej,
-
u których zdiagnozowano raka płuca lub nowotwór układu oddechowego, a od zakończenia leczenia nie minęło jeszcze 5 lat,
-
z przeciwwskazaniami do wykonania niskodawkowej tomografii (np. stan ogólny uniemożliwiający przeprowadzenie procedury),
-
u których występują już objawy kliniczne, takie jak krwioplucie, chrypka, niezamierzona utrata masy ciała czy przewlekły kaszel trwający powyżej 8 tygodni. Uwaga: Osoby z takimi objawami powinny niezwłocznie zgłosić się do lekarza POZ w celu szybkiej diagnostyki poza programem profilaktycznym.
Jak się zgłosić? Krok po kroku
Uczestnictwo w programie jest niezwykle proste i nie wymaga skomplikowanych formalności:
-
Brak skierowania: Do udziału w programie nie potrzebujesz skierowania od lekarza rodzinnego.
-
Kwalifikacja: Zgłaszasz się bezpośrednio do placówki medycznej realizującej program, gdzie na miejscu odbędzie się wizyta kwalifikacyjna (wypełnienie ankiety, wywiad medyczny).
-
Badanie: Po pozytywnej kwalifikacji otrzymasz skierowanie na bezpłatną niskodawkową tomografię komputerową klatki piersiowej (NDTK) bez podania kontrastu.
Gdzie szukać placówek?
Pełną i aktualną listę placówek realizujących program w całej Polsce można znaleźć na oficjalnej stronie NFZ:
👉
Aby wyszukać najbliższy gabinet, wybierz z listy „Programy Profilaktyczne”, zaznacz program dotyczący profilaktyki raka płuca, a następnie wskaż swoje województwo oraz powiat.
Nie czekaj na objawy – wczesna diagnoza to klucz do skutecznego leczenia i powrotu do zdrowia. Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich spełnia kryteria, zapytaj o badanie już dziś. To może uratować życie!
